Κυνοπιάστες: Σκληρή και αδιάκοπη αγροτική ζωή αιώνων, με εντυπωσιακά βήματα λαϊκού πολιτισμού

Μια μοναδική στο είδος της εκδήλωση είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει με ζωηρό ενδιαφέρον, το κοινό – ντόπιοι και επισκέπτες - το βράδυ της Κυριακής 10 Αυγούστου 2014, στα Χατζέικα Κυνοπιαστών, με θέμα «Αγροτική Ζωή και Λαϊκός Πολιτισμός – Κυνοπιάστες 15ος – 20ός αιώνας» και φορέα διοργάνωσης την ΕΣΤΙΑ Ιστορίας και Πολιτισμού Κυνοπιαστών «Γρηγόρης & Κώστας Δαφνής" και τον Πολιτιστικό Όμιλο Φιλαρμονική Κυνοπιαστών.

Η εκδήλωση περιλάμβανε:

Ομιλία του γεωπόνου Νίκου Θ. Σούλου (φωτο πάνω, αριστερά) με αντικείμενο την αγροτική ζωή στους Κυνοπιάστες κατά τη διάρκεια των τελευταίων πέντε και πλέον αιώνων.

Ο παραγωγός Ντίνος Παϊπέτης, στην φετινή (2014)
καλλιέργεια πατατόνας στον Κάτω Μύλο Χρυσίδας

Ο ομιλητής αναφέρθηκε αναλυτικά:

• Στην έκταση των 4.500 στρεμμάτων καλλιεργούμενης εύφορης γης των Κυνοπιαστών από τα όρια των Καστελλάνων Μ. και των Αγ. Δέκα, έως τη λιμνοθάλασσα Χαλικιόπουλου.
• Στα είδη των καλλιεργειών και των παραγόμενων προϊόντων (Ελιά, λάδι, αμπέλια, κρασί, εσπεριδοειδή, κάθε λογής φρούτα, κηπευτικά και λαχανικά, στάρι, κριθάρι και καλαμπόκι, λινάρι, πατάτες και πατατόνες, αλλά και τις μοναδικές σε καλλιέργεια φράουλες Χρυσίδας, που δεν είναι άλλες από τις αγριοφράουλες του δάσους.

Ο Μήτσος Σουρβίνος (Μποτσίρης) με το γιό του Σπύρο,
ενώ στίβουν σούδα με το λαβούτο, κατά τη 10ετία του 1960

Αναφέρθηκε ακόμη:

• Στην σημαντική κτηνοτροφική παραγωγή που υπερκάλυπτε τις τοπικές ανάγκες σε κρέας και γάλα από τα βοοειδή και τα αιγοπρόβατα.
• Στην εκτροφή επίσης χοιρινών, κουνελιών, αλλά και πουλερικών.
• Στα σημαντικά για τη διατροφή του πληθυσμού, αλιεύματα από τις σούδες που ήταν συνδεδεμένες με τη λιμνοθάλασσα Χαλικιόπουλου και λειτουργούσαν ως μικρά ιχθυοτροφεία, απ΄ όπου έβγαζαν ψάρια (κέφαλους), χέλια και μικρή γαρίδα.

΄Εκανε ακόμη ειδική αναφορά:

• Στα συστήματα άρδευσης (φυσικές πηγές, πηγάδια και ΤΟΕΒ Χρυσίδας) και στα μέσα των καλλιεργειών (αλέτρι και τσαπί).
• Στα 14 ελαιοτριβεία διαφόρων τύπων, ζωοκίνητων και μηχανοκίνητων το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, που λειτούργησαν στους Κυνοπιάστες, αλλά και στους τρεις νερόμυλους της Χρυσίδας (μύλος Παϊπέτη, Παλιόμυλος Δαφνή και Κάτω Μύλος των Μαζαρακαίων και τέλος στα τρία αλώνια, Χρυσίδας, Πικουλάτικων και Μαχαιριώτη – Τ’ αλόγατα Κυνοπιαστών.

Για πρώτη φορά επίσης, παρουσιάστηκαν και τα 85 αγροτικά τοπωνύμια με τα οποία προσδιόριζαν τη θέση των κτημάτων τους στην ευρύτερη περιοχή της έκτασης των 4.500 στρεμμάτων των Κυνοπιαστών. Για πολλά μάλιστα από τα τοπωνύμια αυτά παρουσιάστηκε αρχειακό υλικό από το οποίο αποδεικνύεται ότι ήταν τα ίδια Λιναμιές, Πλαγιές, Μηλιά, Λύκαινα, Χαλικιά κλπ.) από τον 15ο και 16^ο αιώνα!

Τέλος, αναφέρθηκε η συσχέτιση Χρυσίδας – Κήπων Αλκινόου, που είχε κάνει στα 1803, ο Κερκυραίος ιστοριοδίφης Στυλιανός Βλασσόπουλος, με απαγγελία του σχετικού αποσπάσματος της Η΄ Ραψωδίας της Οδύσσειας, από τις νεαρές Κυνοπιαστινές Μαρία Γ. Παϊπέτη και Αννα - Μαρία Σπ. Ανυφαντή.

Ο Λαϊκός Πολιτισμός στους Κυνοπιάστες

Το θέμα του Λαϊκού Πολιτισμού, που αναπτύχθηκε εντυπωσιακά, παράλληλα με την αγροτική ζωή στους Κυνοπιάστες, αναφέρθηκε η φοιτήτρια Όλγα Αρ. Σουρβίνου, με παρουσίαση ντοκουμέντων από το πλούσιο αρχειακό υλικό της Εστίας Ιστορίας και Πολιτισμού Κυνοπιαστών «Γρηγόρης & Κώστας Δαφνής».

Ανάμεσα στα σημαντικότερα βήματα λαϊκού πολιτισμού αναφέρθηκαν τα εξής:

1. Οι κάτοικοι των Κυνοπιαστών, συνέρχονταν σε συνελεύσεις και έπαιρναν αποφάσεις για τη ζωή του χωριού. Όπως προκύπτει από έγγραφο 1604, οι εκπρόσωποι 36 οικογενειών του χωριού, που κάλυπταν σχεδόν το σύνολο των κατοίκων, αφού στα 1583 ο πληθυσμός τους έφτανε τους 193 κατοίκους, συνήλθαν σε συνέλευση και αποφάσισαν να αναθέσουν καθήκοντα εφημέριου των εκκλησιών τους σε έναν παπά, το Νικόλαο Μονοβασιώτη, που είχε έλθει από την Πελοπόννησο, με συγκεκριμένους όρους και αμοιβή σε είδος (κρασί, λάδι και στάρι).

2. Οι Κυνοπιαστινοί έκτιζαν τα σπίτια τους με τέχνη, ομορφιά και σοφία, διαμορφώνοντας σταδιακά τη μορφή του παλιού οικισμού, ο οποίος σχετικά πρόσφατα, το 1978, χαρακτηρίστηκε επίσημα, με Προεδρικό Διάταγμα, Παραδοσιακός Οικισμός.

3. Οι κάτοικοι των Κυνοπιαστών είχαν κοινό σημείο αναφοράς τις εκκλησίες τους που εφρόντιζαν πολύ περισσότερο από τα σπίτια τους. Ειδικά για την κεντρική εκκλησία της Παναγίας, πήραν αποφάσεις για επέκτασή της, δύο φορές.

Ø     Την μία το 1720, όταν θέλησαν από μικρό εκκλησάκι, να γίνει μονόκλιτη Βασιλική, όπως του Αη Γιάννη, και

Ø     Το 1895, όταν αποφάσισαν να επεκτείνουν και να αναμορφώσουν την μονόκλιτη εκκλησία, σε μεγαλοπρεπή τρίκλιτη Βασιλική, κάτι που έγινε στις αρχές του 20^ου αιώνα.

4. Οι Κυνοπιαστινοί είχαν αίσθηση καθήκοντος και στη διαχείριση των λιγοστών χρημάτων που μάζευαν από το υστέρημά τους, για την επέκταση της εκκλησίας της Παναγίας. Η τήρηση βιβλίου ταμείου από τις 8 Μαρτίου 1721! με εντυπωσιακά λεπτομερή αναγραφή των εσόδων και εξόδων, συνιστά αξιοζήλευτο, ακόμη και για τις μέρες μας, επίπεδο λαϊκού πολιτισμού. Σημειώνεται, ότι σχολείο τότε δεν υπήρχε και ελάχιστοι μπορούσαν να αποτυπώσουν γραπτά τον προφορικό τους λόγο, μη έχοντας ωστόσο, οποιαδήποτε σχέση με γραμματικούς κανόνες.

5. Στα 1752, αποκαλύπτεται από το σχετικό πρακτικό που βρήκαμε στο αρχείο της Ενορίας των Κυνοπιαστών, η δημοκρατική εκλογή, με μυστική ψηφοφορία  (με σφαιρίδια) δύο εκκλησιαστικών συμβούλων, «κουμεσίων κυβερνητών», όπως αναφέρονται. Έχουμε μέσω του πρακτικού αυτού, περιγραφή της εντυπωσιακής εκλογικής διαδικασίας με τους υποψηφίους των τριών συνδυασμών και τις ψήφους - θετικές και αρνητικές - που έλαβαν. Αυτά, 70 χρόνια πριν την Επανάσταση του 1821!

6. Στα 1785, εβδομήντα (70) αγρότες των Κυνοπιαστών, που 6 μήνες το χρόνο είχαν τις δραστηριότητές τους στη Χρυσίδα και πολλοί έμεναν σε αγροικίες εκεί (κατοικιές), για να είναι δίπλα στα κτήματά τους, αποφάσισαν την κατασκευή εκκλησίας. Πρόκειται για την εκκλησία της Αγίας Κυριακής που, μετά από σχετική άδεια που έλαβαν από το Βενετσιάνο διοικητή του νησιού και τον Μέγα Πρωτόπαπα της Ορθόδοξης Εκκλησίας, την κατασκεύασαν την περίοδο 1785 – 1790, σε τόπο που παραχωρήθηκε δίπλα στο ποτάμι της Χρυσίδας, στη σημερινή της θέση.

7. Η δημιουργία αλληλοδιδακτικού σχολείου αρρένων στα 1826, που μερικά χρόνια μετά, απέκτησε και σχολείο θηλέων, έφερε τους Κυνοπιάστες στα πρώτα χωριά του νησιού που αποκτούν και λειτουργούν σχολείο! Έκριναν τότε – πολύ προωθημένα για την εποχή -  ότι και τα κορίτσια έπρεπε να μάθουν γράμματα…

 Ήταν – υπενθύμισε – το 1826, η χρονιά που ο Ιμπραήμ πολιορκούσε το Μεσολόγγι!

8. Οι Κυνοπιαστινοί ζωντανοί, δραστήριοι και γλεντζέδες, οργάνωναν σε κάθε ευκαιρία, γιορτές και πανηγύρια, ενώ οι ασχολούμενοι με τα μουσικά όργανα, το τραγούδι και το χορό, ήταν το μεγαλύτερο μέρος των κατοίκων του χωριού (φωτο αριστερά).

9. Από τη 10ετία του 1920, δημιουργήθηκε εκεί οργανωμένη χορωδία, με δάσκαλο τον Μαντουκιώτη Νικόλαο Μανέτα. Τη χορωδία αυτή των Κυνοπιαστών, τη βρίσκουμε να βγαίνει και εκτός χωριού. Φωτογραφία του 1932, αποκαλύπτει τη συμμετοχή της στη γιορτή των Αγίων Πάντων στους Σιναράδες (φωτο δεξιά).

10. Νέοι Κυνοπιαστινοί, δημιούργησαν στην περίοδο του μεσοπολέμου, συγκρότημα παραδοσιακών χορών με τις τοπικές ενδυμασίες. Το 1938, μάλιστα, ταξιδεύει στην Αθήνα για συμμετοχή σε ανάλογες εκδηλώσεις και φωτογραφίζεται στην Ακρόπολη, στο εσωτερικό του Παρθενώνα!
(φωτο αριστερά)

11. Προπολεμικά δημιουργήθηκε και λειτουργούσε επίσης, ερασιτεχνικός θίασος που ανέβαζε και παρουσίαζε μελοδράματα, όπως η "Γκόλφω", τόσο στους Κυνοπιάστες, όσο και στα γύρω χωριά. Ο θίασος αυτός επαναλειτούργησε και μεταπολεμικά, ενώ μια αξιοσημείωση προσπάθεια έγινε και τη 10ετία του 1980, με την παράσταση «Κορφιάτικος Γάμος».

12. Οι κάτοικοι των Κυνοπιαστών διατήρησαν ζωντανή ως τις μέρες μας, μια παράδοση τραγουδιών και χορών που μας έρχονται από τα βάθη του χρόνου και συγκεκριμένα από τη μέση Βυζαντινή περίοδο. Το τραγούδι – χορός, ο «Γαζιανάκης», που είναι απόσπασμα από το μεγάλο Βυζαντινό ποίημα «Λιογέννητη» του 11^ου αιώνα και άλλα μεσαιωνικά τραγούδια (ακριτικά και παραλογές), αποτελούν αδιάψευστο μάρτυρα πολιτισμικής συνέχειας τουλάχιστον μιας χιλιετίας, που ξαφνιάζει και εντυπωσιάζει.

13. Τους κατοίκους των Κυνοπιαστών, απασχόλησε νωρίς – αιώνες πριν - το πρόβλημα της ύδρευσης και για να το αντιμετωπίσουν, κατασκεύασαν με προσωπική εργασία, ένα δίκτυο κοινόχρηστων πηγαδιών, γύρω από το χωριό, πολλά από τα οποία υπάρχουν και σήμερα. ΄Ωσπου, το 1927, μετά από προσπάθειες πολλών χρόνων, κατασκευάστηκε το μεγάλο πρωτοποριακό για την εποχή, έργο του υδραγωγείου που έφερε στο χωριό – σε κοινόχρηστες βρύσες - το άριστης ποιότητας, νερό της πηγής των Γουράδων, το οποίο διέθεσε η οικογένεια του τελευταίου Δημάρχου Μεσοχωριτών Ανδρέα Παϊπέτη.

14. Ένα χρόνο πριν, στα 1926, κάτοικοι, κοινότητα και εκκλησία των Κυνοπιαστών, αποφάσισαν να μεταφέρουν στη σημερινή θέση, τα δύο κοιμητήρια που ήταν μέχρι τότε στο κέντρο του χωριού, δίπλα στις εκκλησίες της Παναγίας και του Αη Γιάννη. Με την πρωτοβουλία τους αυτή που υλοποιήθηκε άμεσα, δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για να έχουμε σήμερα διαθέσιμους, αυτούς τους μεγάλους και διαμορφωμένους κοινόχρηστους ζωτικούς χώρους, χώρους που τα περισσότερα άλλα χωριά στερούνται.

15. Παράλληλα προς αυτά, κάτοικοι και τοπικές αρχές, δημιούργησαν ένα δίκτυο δρόμων μέσα και έξω από το χωριό, για τους οποίους κατασκεύασαν και μικρά, αλλά πολύ σημαντικά τεχνικά έργα, κυρίως πέτρινα γεφύρια και τοιχία, πολλά από τα οποία υπάρχουν και σήμερα, έτσι ώστε να είναι δυνατή η κίνηση των ζωοκίνητων μεταφορικών μέσων, όπως κάρα, λίσσες, άμαξες κλπ.

Υπόβαθρο για τη σύγχρονη δράση

Και η ομιλήτρια κατέληξε:

Το πρώτο σώμα μουσικών της Φιλαρμονικής Κυνοπιαστών, το 1968

«Το υπόβαθρο αυτό συλλογικής δράσης και λαϊκού Πολιτισμού που διαμορφώθηκε στους Κυνοπιάστες, ανά τους αιώνες, αποτέλεσε τη βάση της πλούσιας σύγχρονης πολιτιστικής δημιουργίας, σημαντικός σταθμός της οποίας υπήρξε η ίδρυση της Φιλαρμονικής Κυνοπιαστών το 1966.

Θα μπορούσε μάλιστα με βεβαιότητα να πει κανείς ότι και οι άλλες σημερινές πολιτιστικές δραστηριότητες στο χωριό μας, θέατρο, τραγούδι και χορός, εδράζονται στο πλούσιο παρελθόν λαϊκού πολιτισμού που καταγράφηκε εδώ στο πέρασμα των αιώνων και η αποψινή εκδήλωση απλά το επιβεβαιώνει».

Προβολή φωτογραφιών και απόδοση παραδοσιακών τραγουδιών

Τόσο η ομιλία του γεωπόνου Νίκου Σούλου όσο και η ομιλία της Όλγας Σουρβίνου, συνοδεύτηκαν από την προβολή συνολικά 138 φωτογραφιών οι περισσότερες από τις οποίες, παλιές, σπάνιες και ιδιαίτερα σημαντικές, προέρχονται από το αρχείο της ΕΣΤΙΑΣ.

Από την εκδήλωση δεν έλειψε και το τοπικό παραδοσιακό τραγούδι. Τραγούδια από τη λαϊκή μουσική παράδοση της Κέρκυρας απέδωσε στο ξεκίνημα, η Νεανική Γειτονία που συντονίζει η δασκάλα μουσικής ΄Αρτεμις Πουλημένου. Στη Νεανική Γειτονία συμμετείχαν οι: Μαρία Παϊπέτη, Αντριάνα Παϊπέτη, Αννα – Μαρία Ανυφαντή, Μάγδα Ζώτου, Διαμαντίνα Καρύδη, Μαρία Τσάκα και Ελπίδα Κομιανού. Στην κιθάρα και στο τραγούδι συνόδευσε ο Γιάννης Μοναστηριώτης.

Ενδιάμεσα στις δύο ομιλίες, ο Πολυφωνικός Χορός Κυνοπιαστών «Γειτονία» απέδωσε τοπικά τραγούδια με θέματα από την αγροτική ζωή του χωριού. Τη «Γειτονία» συντόνισε όπως πάντα, ο Γιώργος Ανυφαντής ενώ στην κιθάρα συνόδευσε ο Γιώργος Χονδρογιάννης Μπεζερής. Στην «Γειτονία» συμμετείχαν οι: Χριστίνα Παϊπέτη, Ελευθερία Πουλημένου – Τρούλου, Αγγελίνα Πουλημένου – Γεωργάκη, Σπυριδούλα Βραχλιώτη, Μιλίκα Σκιαδοπούλου, Άννα Δαφνή, Ελένη Α. Πουλημένου, Θεοδώρα Πουλημένου, Ελένη Ν. Πουλημένου, Νίκολη Μάζη, Μαγδαληνή Σουρβίνου, Ελένη Δαφνή, Σοφία Ζερβοπούλου – Πουλημένου, Ελένη Τσαγκαροπούλου, Σπύρος Πουλημένος, Κώστας Κολοβός, Σπύρος Μέξας, Δημήτρης Παϊπέτης και Στέφανος Πουλημένος.

Την ιστορική και λαογραφική έρευνα επιχειρεί ο Στέφανος Πουλημένος, στον ήχο και το φωτισμό ήταν οι Σπύρος Ανυφαντής και Κωστής Γλυκιώτης και στην προβολή εικόνων ο Χρήστος Ζερβός.

«Επώνυμες» παρουσίες

Την εκδήλωση παρακολούθησαν ο σύμβουλος του Πρωθυπουργού σε θέματα πολιτισμού, Δημοσθένης Δαββέτας, ο πρώην Γ.Γ. της Περιφέρειας Ι.Ν. Κώστας Γεωργαλίδης, ο απερχόμενος πρόεδρος της Κοινότητας Θωμάς Σούλος, ο εκλεγείς για την προσεχή 5ετία, πρόεδρος Μενέλαος Αρβανιτάκης, ο εφημέριος Αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Κουτσούρης, ο Πρόεδρος της Φιλαρμονικής Κυνοπιαστών Αντώνης Πουλημένος και πλήθος κόσμου.

Σημειώνεται ότι πριν την ολοκλήρωση της εκδήλωσης, ο Πρόεδρος του Δ.Σ. της Εστίας Ιστορίας και Πολιτισμού, Γιώργος Ανυφαντής επέδωσε τιμητική πλακέτα στον Γιώργο Χονδρογιάννη - Μπεζερή, που συνοδεύει με προθυμία και ανιδιοτέλεια τον Π.Χ.Κ. "Γειτονία" στις 10άδες εμφανίσεις της στα χωριά και την πόλη της Κέρκυρας, για τη συμβολή του στη διατήρηση και διάδοση της λαϊκής μουσικής παράδοσης του νησιού μας.

Παιδιά των Κυνοπιαστών σε ρόλους των 12 θεών του Ολύμπου, «αντιμετωπίζουν» την κρίση στη σύγχρονη Ελλάδα.

ΘΕΡΜΗ ΥΠΟΔΟΧΗ ΣΤΗ ΣΠΑΡΤΑΡΙΣΤΗ ΚΩΜΩΔΙΑ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΜΑΜΑΛΟΥ

Την ξεκαρδιστική κωμωδία «Η Ελλάδα μας σώθηκε» του Κώστα Μάμαλου, παρουσίασαν την Κυριακή 3 Αυγούστου 2014, στους Κυνοπιάστες, τα παιδιά του Ερασιτεχνικού Θίασου Νέων του χωριού, με την καλλιτεχνική επιμέλεια της ακάματης εκπαιδευτικού Ευτυχίας Σουρβίνου – Ανυφαντή.

Το κοινό του κατέκλυσε το χώρο της παράστασης, υποδέχτηκε και χειροκρότησε θερμά τα παιδιά στους ρόλους των 12 θεών του Ολύμπου, να συζητούν τα της κρίσης στην Ελλάδα και να επινοούν δράσεις και μέτρα για την αντιμετώπισή της.

Πρόκειται για την τέταρτη ανάλογη θερινή θεατρική παράσταση, που παρουσιάζεται με πρωτοβουλία και επιμέλεια της Ευτυχίας Σουρβίνου – Ανυφαντή, χωρίς να προκαλείται δημόσια δαπάνη, καθώς όλα τα αναγκαία για τις παραστάσεις αυτές, καλύπτονται εκ των έσω, δηλαδή με την προσφορά τοπικών φορέων και προσώπων που αγαπούν και στηρίζουν την προσπάθεια.

Στην παράσταση συμμετείχαν σε διάφορους ρόλους, 13 παιδιά δημοτικού, γυμνασίου και λυκείου που φανέρωσαν για μια ακόμη φορά το υποκριτικό τους ταλέντο, τη ζωντάνια, τον αυθορμητισμό και την ευρηματικότητά τους. Δύο ακόμη νέοι συνέπραξαν στη μουσική υπόκρουση της παράστασης, ενώ τραγούδησε ο συγγραφέας Κώστας Μάμαλος που τον συνόδευσαν στις κιθάρες οι Σπύρος και Νίκος Μερτύρης.

Σημειώνεται, ότι ο Ερασιτεχνικός Θίασος Νέων του χωριού, πάντα με την επιμέλεια της Ετυχίας Σουρβίνου – Ανυφαντή, τον περασμένο Μάρτη παρουσίασε το μονόπρακτο «Τριών μερών γαμπρός, δώδεκα χρόνους σκλάβος», από το μεσαιωνικό δημοτικό ποίημα - τραγούδι "Ο Γιάννης σκλάβος", στο πλαίσιο εορτασμού της επετείου της εθνικής παλιγγενεσίας.

Επίσης, την προπαραμονή της γιορτής του Αγίου Ιωάννη, (22 Ιουνίου) απέδωσε λαϊκά δρώμενα του Κλήδονα, στην μικρή πλατεία μπροστά στην εκκλησία.

Αγροτική ζωή και λαϊκός πολιτισμός – Κυνοπιάστες, 15ος – 20ός αιώνας

ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ (10/8) στους ΚΥΝΟΠΙΑΣΤΕΣ

Μια πρωτότυπη εκδήλωση Λαϊκού Πολιτισμού, οργανώνει για τέταρτη συνεχή χρονιά, την Κυριακή 10 Αυγούστου 2014, στις 8.30 το βράδυ, στους Κυνοπιάστες, (πλατεία στα Χατζέϊκα) η Εστία Ιστορίας και Πολιτισμού Κυνοπιαστών «Γρηγόρης & Κώστας Δαφνής».

Η εκδήλωση περιλαμβάνει:

• Παρουσίαση των 5 και πλέον αιώνων αγροτικής  ζωής των Κυνοπιαστών, από τον Γεωπόνο Νίκο Θ. Σούλο.  

• Παρουσίαση εντυπωσιακών στοιχείων Λαϊκού Πολιτισμού, μέσα από τις πηγές των Αρχείων, από τη φοιτήτρια Κοινωνικής Εργασίας, Όλγα  Α. Σουρβίνου.

• Τραγούδια της τοπικής λαϊκής παράδοσης από τον Πολυφωνικό Χορό Κυνοπιαστών “ΓΕΙΤΟΝίΑ” και τη  Νεανική “ΓΕΙΤΟΝίΑ”.  Συντονίζουν οι: Γιώργος Ανυφαντής και Άρτεμις Πουλημένου.

• Προβολή πλήθους παλιών φωτογραφιών και έγγραφων - ντοκουμέντων από τη ζωή του χωριού.

• Παρουσίαση 85 αγροτικών τοπωνυμίων, 14 ελαιοτριβείων, 3 αλωνιών  και 3 νερόμυλων του χωριού.

Την ιστορική και λαογραφική έρευνα επιχειρεί ο Στέφανος Πουλημένος.

Είσοδος για το κοινό ελεύθερη.

Τρεις ακόμη σημαντικές εκδηλώσεις τον Αύγουστο στους Κυνοπιάστες

Τρεις σημαντικές εκδηλώσεις είναι προγραμματισμένες στους Κυνοπιάστες για το α’ 15ήμερο του Αυγούστου. Πρόκειται κατά χρονολογική σειρά για:

1. Την θεατρική παράσταση που ανεβάζει ο Ερασιτεχνικός Θίασος Νέων των Κυνοπιαστών, στην οποία θα παρουσιαστεί η σπαρταριστή κωμωδία του Κώστα Μάμαλου «Η Ελλάδα μας τέλειωσε». Την καλλιτεχνική επιμέλεια της παράστασης που θα δοθεί στην πλατεία στα Χατζέικα, την Κυριακή 3 Αυγούστου 2014, ώρα 9 μ.μ., έχει η εκπαιδευτικός Ευτυχία Σουρβίνου – Ανυφαντή.
2. Την εκδήλωση με θέμα «Κυνοπιάστες: Αγροτική ζωή και λαϊκός πολιτισμός ανά τους αιώνες…», που οργανώνει η Εστία Ιστορίας και Πολιτισμού Κυνοπιαστών «Γρηγόρης & Κώστας Δαφνής», στον ίδιο χώρο, μια βδομάδα μετά, την Κυριακή 10 Αυγούστου 2014, ώρα 8.30 μ.μ. Συμμετέχουν με τραγούδια της ντόπιας λαϊκής μουσικής παράδοσης, ο Πολυφωνικός Χορός Κυνοπιαστών «Γειτονία», με συντονιστή το Γιώργο Ανυφαντή και η «Νεανική Γειτονία» με την επιμέλεια της Άρτεμης Πουλημένου. Νέοι και νέες του χωριού θα απαγγείλουν και θα διαβάσουν στοιχεία για την αγροτική ζωή και το λαϊκό πολιτισμό (15ος - 20ός αι.) στους Κυνοπιάστες, ενώ θα προβληθούν και σπάνιες ενδιαφέρουσες παλιές φωτογραφίες.
3. Την καθιερωμένη θερινή συναυλία της Φιλαρμονικής Κυνοπιαστών, υπό τη διεύθυνση του αρχιμουσικού Σπύρου Νίκα, η οποία θα γίνει την Τετάρτη 13 Αυγούστου 2014, ώρα 8.30 μ.μ. στο χώρο εκδηλώσεων στο προαύλιο της εκκλησίας του Αη Γιάννη.
   

Και οι τρεις εκδηλώσεις αξιοποιούν στο ντόπιο δυναμικό, που πριν λίγες μέρες σε δύο διαδοχικές εκδηλώσεις παρουσίασε τρία ακόμη τοπικά σχήματα. Την Παιδική Χορωδία της Ενορίας, υπό τη διεύθυνση της Δήμητρας Καλογεροπούλου και την Κιθαράτα μαζί με το Φωνητικό Σύνολο Χορωδών της Ενορίας, σε διεύθυνση Σπύρου Μερτύρη. Και οι δύο αυτές εκδηλώσεις σημείωσαν εντυπωσιακή επιτυχία. 
Aναλυτική παρουσίαση των δύο αυτών εκδηλώσεων που πραγματοποιήθηκαν το διήμερο 20 και 21 Ιουλίου, γίνεται σε προηγούμενη ανάρτησή μας.   

Εξαιρετικό μελωδικό διήμερο στους Κυνοπιάστες από τα μουσικά σύνολα της τοπικής ενορίας

΄Ενα εξαιρετικό μουσικο – χορωδιακό διήμερο, μοναδικό στο είδος του για χωριό της Κέρκυρας, διοργάνωσαν και παρουσίασαν τα μουσικά σύνολα της Ενορίας Υ.Θ. Ελεούσας Κυνοπιαστών, στο προαύλιο της εκκλησίας, την Κυριακή 20 και τη Δευτέρα 21 Ιουλίου 2014, αναδεικνύοντας ένα εντυπωσιακό δυναμικό που έχει «συστρατευτεί» στην όλη προσπάθεια, με συμμετοχές από την ευρύτερη περιοχή και τα γύρω χωριά.

Ειδικότερα, την Κυριακή, η Παιδική Χορωδία της Ενορίας (Παιδικό και Προπαιδικό Τμήμα) με περ. 70 παιδιά, υπό τη διεύθυνση της μαέστρου Δήμητρας Καλογεροπούλου, ερμήνευσε εξαιρετικά, σειρά γνωστών και αγαπημένων τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι, αποσπώντας επάξια το θερμό χειροκρότημα του κοινού που είχε κατακλύσει το χώρο της συναυλίας.

Δύο από τα τραγούδια του προγράμματος ερμήνευσαν ποιοτικά και συγκινητικά οι, πρόσφατα αποφοιτήσασες από το Λύκειο – υποψήφιες για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, ΄Αννυ Πουλημένου και Φωτεινή Φαγογένη (φωτο δεξιά), ενώ δύο ακόμη τραγούδια, η καθηγήτρια φωνητικής, μέτζο σοπράνο Σταματίνα Καρύδη. Στο αρμόνιο συνόδευσε η Σοφία Παναγιωτοπούλου.

Την παρουσίαση της συναυλίας έκανε η ΄Αντζελα Τσολάκη.

Κιθαράτα με Φωνητικό Σύνολο

Την Δευτέρα ήταν η σειρά της Κιθαράτας της Ενορίας, ενός τμήματος εγχόρδων στο οποίο διδάσκουν οι Σπύρος και Νίκος Μερτύρης.

Είκοσι παιδιά – αγόρια και κορίτσια – είχαν την ευκαιρία, όπως και τα προηγούμενα χρόνια, να παρουσιάσουν  ένα πρόγραμμα γνωστών δημοφιλών τραγουδιών, από την  απόδοση των οποίων αποκαλύπτεται και το υψηλό επίπεδο των γνώσεων που έχουν αποκτήσει κατά την φοίτησή τους στο μουσικό αυτό τμήμα.

Το νέο στοιχείο στη φετινή συναυλία των παιδιών της Κιθαράτας ήταν ότι συνοδεύτηκαν από το Φωνητικό Σύνολο Χορωδών της Ενορίας, που απέδειξε πόσο καλλιεργημένες φωνές διαθέτει αλλά και τις εξαιρετικές δυνατότητες του έχουν τα μέλη της. Πρόκειται για το πρώτο του είδους εγχείρημα  των χορωδών της Ενορίας, που ανοίγει λαμπρές προοπτικές να αναδειχτεί σ’ ένα χορωδιακό σχήμα υψηλών απαιτήσεων.

Τη συναυλία διηύθυνε με το δικό του μοναδικό τρόπο, ο Σπύρος Μερτύρης, στο αρμόνιο συνόδευσε η Κατερίνα Σάκκου, στο ακορντεόν ο Κωστής Γλυκιώτης, ενώ την παρουσίαση έκανε η Ουρανία Μάζη.

Το κοινό χειροκρότησε θερμά τους νεαρούς μουσικούς αλλά και τις και τους χορωδούς για την εξαιρετική μελωδική τους απόδοση.

Παρουσίες

Στα εκδηλώσεις της ενορίας έδωσαν το «παρών», ο νέος Δήμαρχος Κέρκυρας Κώστας Νικολούζος, ο εφημέριος των Κυνοπιαστών που εμπνεύστηκε, καθοδηγεί και στηρίζει τα μουσικά σύνολα της ενορίας του, Αρχιμ. Χρυσόστομος Κουτσούρης, ο εφημέριος της Καμάρας π. Ανδρέας Μαζαράκης, ο απερχόμενος πρόεδρος της Δ.Κ. Κυνοπιαστών Θωμάς Σούλος, ο νέος πρόεδρος Μενέλαος Αρβανιτάκης, ο πρώην Γ.Γ. της Περιφέρειας Κ. Γεωργαλίδης, ο πρώην Νομάρχης και Δήμαρχος Στέφ. Πουλημένος, ο πρώην Δήμαρχος Τάκης Καρύδης, οι Πρόεδροι της Φιλαρμονικής Κυνοπιαστών Αντώνης Πουλημένος, της ΕΣΤΙΑΣ Ιστορίας και Πολιτισμού Κυνοπιαστών Γιώργος Ανυφαντής, της Ενωσης Χορωδιών Κέρκυρας Αντώνης Μάμαλος, οι Μαέστροι των Φιλαρμονικών Κυνοπιαστών Σπύρος Νίκας και Σκριπερού Σπύρος Ρουβάς κ.α.

Το πανηγύρι για τ’ Αγιού το Θαύμα, στα Τζερά των Κυνοπιαστών, πριν πολλά, πολλά χρόνια...

Από το πανηγύρι τ' Αγιού, στα Τζερά, πιθανότατα το 1918. Συρτός χορός σε ρυθμό μάλλον πιό αργό απ' αυτόν που χορεύουμε σήμερα. Ο άντρας του χορού κάνει φιγούρες (τσαλιμάκια) στο κέντρο (δεξιά). Οι γυναίκες, άλλες με παραδοσιακές τοπικές ενδυμασίες κι άλλες με ευρωπαϊκές. Οι πρώτες με τορκό χωρίς λουλούδια και φτερά (αυτά μπήκαν αργότερα...)  - Φωτο από τη συλλογή του Προκόπη Α. Καφαράκη, από την Καμάρα.

Το μικρό πανηγύρι που οργανώνεται κάθε χρόνο με την ευκαιρία της γιορτής του Θαύματος του Αγίου Σπυρίδωνα (θεραπεία τυφλού Θεόδωρου), μπροστά στην ομώνυμη μικρή εκκλησία των Κυνοπιαστών και στο οποίο συμμετέχουν κατά κανόνα μόνο κάτοικοι του χωριού, παλαιότερα ήταν ένα μεγάλο και φημισμένο πανηγύρι.

Πιο συγκεκριμένα, το πανηγύρι αυτό, ελλείψει κατάλληλων χώρων κοντά στην εορτάζουσα εκκλησία, γινόταν μέχρι και τα μέσα της 10ετίας του 1960, (δηλ. πριν 50 χρόνια) στη διασταύρωση στα Τζερά (παλιότερα Γλυντζερά), με τη συμμετοχή πλήθους κατοίκων και από τα γύρω χωριά.

Συρτός χορός στο πανηγύρι της γιορτής του θαύματος τ' Αγιού, στα Τζερά των Κυνοπιαστών, πιθανότατα το 1918. Διακρίνονται στο βάθος στρατιωτικοί, Γάλλοι ή Σέρβοι, που ήταν εδώ στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. -  Φωτό από τη συλλογή του Προκόπη Αρ. Καφαράκη, από την Καμάρα.

Όπως μαρτυρεί στην ΕΣΤΙΑ, ο 85χρονος Κυνοπιαστινός Γιάννης Γ. Ανυφαντής (Μπρέτζας), το πανηγύρι αυτό μάζευε τόσο κόσμο που γινόταν δύο και τρεις χοροί, με ορχήστρες που ερχόνταν ακόμη και από το Όρος. Ανάφερε χαρακτηριστικά ότι θυμάται την ορχήστρα του πατέρα του Γιώργου Χονδρογιάννη (Μπεζερή) από το Σωκράκι, που αφού συμμετείχε στο μεγάλο επίσης πανηγύρι του Αη Προκόπη, διέμενε τις ενδιάμεσες μέρες φιλοξενούμενος στους Κυνοπιάστες, για το πανηγύρι του Αγίου Σπυρίδωνα!

Άλλη ορχήστρα που αναφέρεται στα τελευταία χρόνια διοργάνωσης εκεί του πανηγυριού, ήταν αυτή των αφελφών Ζωχιού (Μπάρακα) από τους Αγίους Δέκα. 

Δεν έλειπαν βεβαίως και οι Κυνοπιαστινοί οργανοπαίχτες (στο βιολί και την κιθάρα) που δεν ήταν λίγοι. Αναφέρονται τουλάχιστον δέκα (10) Κυνοπιαστινοί οργανοπαίχτες που η συμμετοχή τους εκτός από τα πανηγύρια έχει καταγραφεί σε γάμους και άλλες τοπικές γιορτές.

Από το ίδιο πανηγύρι, ίσως ακόμη παλαιότερη. Βρακοφόρος ο χορευτής στο κέντρο, με τις τοπικές ενδυμασίες οι γυναίκες, από τις οποίες, οι δύο πρώτες φορούν πλήθος χρυσών κοσμημάτων, στη μπουστίνα (πρωτοχορεύτρια) ή στην γρέκα (στη δεύτερη του χορού). - Φωτο από τη συλλογή του Κώστα Πρ. Πουλημένου (Τζώρου).

Σημειώνεται ότι η ταυτόχρονη παρουσία περισσότερων της μιας ορχηστρών, στα πανηγύρια, ήταν επιβεβλημένη από το γεγονός ότι δεν υπήρχαν μεγαφωνικές εγκαταστάσεις και δεν υπήρχε κεντρικός διοργανωτής τους. Οι οργανοπαίχτες, πληρωνόταν από αυτούς που ζητούσαν (παράγγελναν) το χορό για τους ίδιους, τις οικογένειές τους, τους συγγενείς και τους φίλους τους.

Οι έχοντες καφενεία στο χωριό, έφτιαχναν παβιόνια (ξύλινες πρόχειρες κατασκευές) με τη χρήση και λευκών συνήθως υφασμάτων, για να εξυπηρετήσουν το κοινό με κρασιά, μπύρες, αναψυκτικά και νερό, ενώ παρακεί, τα αρνιά άφθονα γύριζαν στις ξύλινες σούβλες με το χέρι, επί ώρες για να ψηθούν.

Φτωχοί οι κάτοικοι του χωριού, αλλά λίγα χρήματα για να συμμετάσχουν στο γλέντι δύο - τριών πανηγυριών το χρόνο, τα έβρισκαν, στερούμενοι ενδεχομένως από τη ζωή τους, καθώς δεν είχε άλλες ευκαιρίες διασκέδασης.

Από τα φωτογραφικά ντοκουμέντα που έχουν διασωθεί, προκύπτει ότι στα πανηγύρια οι χωρικοί πήγαναν φορώντας τα γιορτινά τους ρούχα και οι γυναίκες στολίζονταν και με όσα κοσμήματα διέθεταν.

Όπως σε όλα τα πανηγύρια, έτσι και σ’ αυτό του Αγ. Σπυρίδωνα στα Τζερά, ήταν και τόπος συνάντησης, γνωριμιών πολλές από τις οποίες κατέληγαν σε έρωτες και γάμους, με ή χωρίς προξενειό. Οι ανύπαντρες κοπέλλες πήγαιναν πάντα στα πανηγύρια "προς ιδείς" δηλαδή για να τις δουν, οι ενδιαφερόμενοι. Προς ιδείν!
Κάτι έχει απομείνει απ' όλα αυτά και στα σημερινά πανηγύρια...