Παιδική χαρά και επίλυση του προβλήματος του Βιολογικού υποσχέθηκε η Δήμαρχος στους Κυνοπιάστες

Συνεχίζοντας την περιοδεία της στις κοινότητες του Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας, η  Δήμαρχος Μερόπη Υδραίου, βρέθηκε την Πέμπτη 20 Αυγούστου 2020, στους Κυνοπιάστες.

Ο Πρόεδρος και μέλη του Τοπικού Συμβουλίου, οι φορείς και οι κάτοικοι της κοινότητας ευχαρίστησαν την Δήμαρχο για την επίσκεψη και όπως  επισήμαναν “είναι η πρώτη φορά πριν ολοκληρωθεί, ένας χρόνος θητείας της Δημοτικής αρχής, που έρχεται Δήμαρχος για να ακούσει  και να δει από κοντά τα προβλήματα της κοινότητας. Το χωριό, όπως ανέφεραν είναι σε πολύ καλή κατάσταση από θέματα καθημερινότητας, (καθαριότητα, ηλεκτροφωτισμός, καθαρισμοί αγροτικής και δημοτικής οδοποιίας)". 

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Δήμου, στην συνάντηση  που ακολούθησε,  αναφέρθηκαν σε ζητήματα που τους απασχολούν.

Η Δήμαρχος υποσχέθηκε  την δημιουργία μιας παιδικής χαράς και αμέσως, μετά τη συγκρότηση  του νέου Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΕΥΑΚ, θα ξεκινήσουν οι διαδικασίες για να λυθεί  το σοβαρό πρόβλημα του βιολογικού που αντιμετωπίζει η περιοχή.

Την Δήμαρχο συνόδευαν ο Αντιδήμαρχος καθαριότητας Γιάννης  Σερεμέτης, και ο εντεταλμένος Σύμβουλος  Σπύρος Μωραΐτης.

Από το δελτίο τύπου του Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΟΡΚΙΑ ΤΟΥ 1716: Συγκλονιστική επιστολή Κερκυραίας που πούλησαν οι Τούρκοι σκλάβα στο Τούνεζι της Μπαρμπαριάς

Με τη λύση της πολιορκίας της Κέρκυρας από τους Οθωμανούς Τούρκους, στις 11 Αυγούστου του 1716, δεν τέλειωσαν τα βάσανα για όλους τους Κερκυραίους, καθώς φεύγοντας οι Τούρκοι πήραν από τα ανυπεράσπιστα χωριά της Μέσης και της Βορειοανατολικής Κέρκυρας μεγάλο αριθμό σκλάβων που – κατά την προσφιλή τους τακτική - τους πούλησαν στα σκλαβοπάζαρα. Ένα μέρος απ’ αυτούς, κυρίως γυναικόπαιδα πουλήθηκαν σκλάβοι στο Τούνεζι (Τύνιδα) της Μπαμπαριάς, όπου υπέφεραν τα πάνδεινα και πολλοί για να γλυτώσουν τα μαρτύρια, τούρκεψαν.

Μια γυναίκα, ωστόσο, η Μαριετούλα, κατάφερε 20 μήνες μετά, στις 6 Απριλίου 1718, να στείλει μια  συγκλονιστική επιστολή στον άντρα της Λορέντζο και τους άλλους δικούς της, στην Κέρκυρα (πιθανόν στις Νυμφές), όπου περιγράφει τα όσα συμβαίνουν στο Τούνεζι και ικετεύει να πουλήσουν ό,τι έχουν και δεν έχουν για να μαζέψουν χρήματα με τα οποία να γλυτώσουν την ίδια και τα δύο της παιδιά από τη σκλαβιά, ξαναγοράζοντάς τους. Σημειώνει δε χαρακτηριστικά ότι «δεν βαστούμε πλια τις ξυλιές και τις βρισιές» και ότι «μας βάζουνε μέρα νύχτα στο σουβλί να μας τουρκαίψουνε».

Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΡΙΕΤΟΥΛΑΣ

Ολόκληρη η επιστολή που βρίσκεται στο φάκελο των Μεγάλων Πρωτοπαπάδων, τομ. 24 σελ. 126-127 στα Αρχεία Ν. Κερκύρας και αναφέρεται στο βιβλίο «Το ασέδιο των Κορυφών 1716» του Κερκυραίου γιατρού – ερευνητή Γ. Αθανάσαινα, Μακεδονικές Εκδόσεις, Αθήνα 2001, αναφέρονται κατά την διατύπωση του πρωτοτύπου τα εξής:

«Από εμένα τη σιμβήα σου την Μαριετούλα εις εσένα άνδρα μου Λορέντζο πολλά και ακρηβά σαι χαιραιτώ και η θυγατέρα σου ει Μαρία και ο γιο σου Αντόνις πολλά και ακριβά σαι χαιρετούν και φιλούν το χέρι σου. Και θέλει ξαίρεις πος είμαστεν στην Μπαρμπαριά σκλάβη στο Τούνεζη και είμαστεν με τα πεδιά σέναν αφέντη και έχομεν την ηγίαν ενσόματι την δεν ψιχήν κυρίος.

Είδεν τον αδελφόν μου τον Σπίρο με το αρχοντικό του ακρηβά χαιρετούμεν, τον Αντονάκι με το αρχοντικό του πολλά χαιρετούμεν και την μάνα του την μπαπαδιά ακριβά χαιρετούμεν, τον Αθανάσι με ταδέλφια του πολλά χαιρετούμεν, τη νήφι μου τη Νικολαίτα πολλά χαιρετώ. Στο μπρόγονό μου τον Σπίρο και τη γηνέκα του τη Λούλα πολλά χαιρετούμεν, την θήα μου την Αγκέλα την κγαλή τον μπεδιό μου πολλά χαιρετούμεν.

Και θέλι ξαίρις πος το ψιχοπέδει σου ο Γιοργάκις ετούρτεψε. Το Γιάνι το ξάδερφό μου χαιρετούμεν και θέλει ξαίρεις πος ετουρκέψανε τα πεδιά σου ει γυναίκα σου Στέλα και κάμε κυβέρνισι να την βγάλεις γαμπρέ μου.

Δίμο χαιρετό σε με την αδελφί μου την Λενέτα με όλη σου την φαμελιά και το γαμπρό μου το Τζορτζή με την αδελφή μου και την φαμελιά του ακριβά χαιρετούμεν. Και τον Γιανάκιν τον γαμπρό μου με την αδελφί  μου με τη φαμελιά του πολλά χαιρετούμεν.

Και να κάμετε εις το όνομα του Θεού και δια την αειπάρθενον και Θεοτόκον Μαρία να με ξαιγλητόσετε απ την σκλαβιά και απετούτον τον γκόσμο. Να μι μας αφίκετε να βουλίσομεν και χαθούμεν ψιχή ται και σόματι και διατή μας βάζουνε μέρα νύχτα στο σουβλί να μας τουρκαίψουνε και ο θεός να μας στεραιόνη.

Θέλη ξαίρετε πος απέθανεν ει Αντζούλα και το πεδί της το θηλικό και το αρσενικό ετουρκαίψανε.

Ανδρα μου παρακαλό σε να μην μας αφήναιτε να χαθούμεν και ότι και αν έχομεν μι ληπιθής τήποτης μόνο πούλησε χάρησε ζήτηξαι σε εδικούς σε ξένους δια να μας εβγάλις απεδό απετον καταραμένο κόσμο.

Δεν μπορό να σας γράφο πολή λογίες. Όλη η σκλάβι που εφέραναι στην Μπαρμπαριά ει μισί ετουρκαίψανε διατί δε βαστούμεν πλια της ξιληές και τις βρισηές.

Ο άνθροπος που σας φέρνη την γραφή είναι καλός και εμπιστεμένος χριστιανός και κάμετε με το λόγου του ότη θέλετε.

…………………………………………………………………………………

Σε παρακαλό να με αποκρίσις.

Χαιρετό σας και φιλό το χαίρι σου, την κγιράτζα την μάνα σου και το σιορ Γιακουμέτο και τη σιόρα την αδελφί σου πολλά και ακριβά σας χαιραιτό και να κάμις δια την ψυχή τον ακριβό σου γούστο. Να μας αγιοτάρις δια όνομα του θεού ταύτα και ει χρόνι σας πολί.

1718, απριλίου 6, Τούνεζι τις Βαρβαριάς

Μαριετούλα γράφο και σας ξαναχαιρετό.

Του λιναριού τα βάσανα για αιώνες και στην Κέρκυρα

• Τι αναφέρουν οι αρχειακές πηγές του 16^ου και 17^ου αι. αλλά και σύγχρονες μαρτυρίες

Η φράση «του λιναριού τα βάσανα» διαδεδομένη σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας που παρήγαγαν λινάρι, διασώθηκε ως την εποχή μας στην Λευκίμμη, όπου αναφέρεται ως προϊόν της τοπικής παραγωγής μέχρι τον 20ό αιώνα. Έρχεται να υποδηλώσει την βασανιστική διαδικασία από την οποία πρέπει να περάσει το φυτό του λιναριού ως την μετατροπή σε ίνα, κλωστή και ύφασμα.

Το λινάρι είναι ένα φυτό με όμορφα μπλέ λουλούδια, από το οποίο ο άνθρωπος ανακάλυψε ότι –αν το ταλαιπωρήσει αρκετά- μπορεί να βγάλει κλωστικές ίνες από τις οποίες κατασκευάζουμε τα λινά νήματα και υφάσματα. Οι ίνες του λιναριού είναι πολύ πιο ανθεκτικές από του βαμβακιού και το ύφασμα από λινό είναι πιο δροσερό, γι’ αυτό εξάλλου το προτιμούμε το καλοκαίρι. Ποια είναι όμως τα πάθη του λιναριού; 

Τα λινάρια όταν τα κόβουν, τα βουλιάζουν, τα μουλιάζουν στο νερό για περίπου είκοσι μέρες, σε περιοχές που ονομάζονται Βουλίστρες1. Ως τοπωνύμιο οι Βουλίστρες έχει διασωθεί σε διάφορες περιοχές του νησιού μία από τις οποίες βρίσκεται απέναντι από το αεροδρόμιο στη Χρυσίδα. Μετά το μούλιασμα τα λινάρια απλώνονται στον ήλιο για να στεγνώσουν. Ακολουθεί το μαγγάνισμα, με μια συσκευή, το μάγγανο, που θα μπορούσε κάλλιστα να είναι όργανο βασανιστηρίου του Μεσαίωνα. Θα το έχετε ακούσει ως πρώτο συνθετικό της λέξης μαγγανοπήγαδο, ή στην παράγωγη λέξη μαγγανεία που σημαίνει μηχανορραφία. Το μάγγανο λοιπόν, ζουλούσε το λινάρι και μετά σειρά είχε το σπάθισμα από όπου γίνονταν οι ίνες. Οι ίνες μετά λαναρίζονταν δηλαδή κάθε ίνα διαχωριζόταν, καθαριζόταν και παραλληλίζονταν με ειδικό εργαλείο και στο φινάλε με ειδικές ρόκες και ειδικές τεχνίτρες γινόταν το γνέσιμο το οποίο περιλάμβανε σάλιωμα και δάγκωμα για να γίνει η κλωστή λεπτή.

Ίχνη παραγωγής λιναριού στην Κέρκυρα καταγράφονται τουλάχιστον από την περίοδο της Ενετοκρατίας, με κάποια μικρή παραγωγή να αναφέρεται στη Λευκίμμη, τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και σποραδικά σε άλλες περιοχές του νησιού ως το 19402.

Για την ενετοκρατία υπάρχει πλήθος γραπτών μαρτυριών σε νοταριακές πράξεις των αρχών του 16^ου αιώνα για την ευρύτερη περιοχή της Λευκίμμης, ενώ στις αρχειακές πηγές3, συνεχίζονται και τον επόμενο αιώνα (1626), με περιοχή αναφοράς την Χρυσίδα ή Κρησίδα και τις ειδικότερες θέσεις Βουλίστρες και Κασσαρά, παρά τις εκβολές του μικρού ομώνυμου ποταμιού στη λιμνοθάλασσα Χαλικιόπουλου.

Α.Ν.Κ. - Πράξη του νοτάριου Βούρτζη Β.175 (φωτο πάνω),  από έρευνα του Θεόδωρου Σκαλίτη

+1626 εμερες 26 του μαρτηου μινος ηστην περιοχη της κυράς της Καστανηας ηστο σποιτη του παπα Σταθη Κασαρα ο οποιος κιρ Γηοργιος Κασαρας σηνεφονοισε με τα τους παροντες Γηοργι Μηστου και κιρ Θεοδι Μοραητη και κιρ Διμιτριου Μεγαλογενοιου κατηκη ης το Βηρο  και βανη τους ανωθεν σητροφους ης της Βουληστρες οπερ εχη παχθομενες απο τον ανωθεν Κασαρα από τον μισερ Τζανη Φλοριον στην Κρισηδαν να της φιλανε η ανωθεν δια τη σοδιαν οπου ερχεται καλων και πηστων με την αληθηαν και απο το δεκατο ληναρι ηθελαν να περνουν να το εφερνουν ηστο λητριβηον του ανοθεν κιρ Γιοργη Κασαραν και οπερ ηθελε μεγγανη απο το αυτο ληναρι να πλερονη τι αποτημμεσι και ανησος και τους πατρονηαρον τα ποσα σολδια ης της βουληστρες οπηος τα ξοδιαν σηντα εβγανη απο τη μεση και οπηος υθελοντας να βρη σε τηποτες κλεψη αν να τονε βγάνοντας να χάνη τον γγόπον του και ουτος συνεφονησαν ης δεσμο τον αγαθον αυτου υπο μαρτηριας του κιρ Μιχαλη Φλαμπουριαρι και κιρ Δίμου Σιδερι.

 (μεταγραφή Ανδρέας Μαζαράκης)

Για τη δεύτερη, περιλαμβάνονται σχετικές πληροφορίες στα στατιστικά στοιχεία που συνέλεξε στο νησί, ο Γάλλος αξιωματικός Ντεκόρς, το 19174. Πιο συγκεκριμένα, μικρή παραγωγή λιναριού μαζί με καπνό, αναφέρεται στις Ριγγλάδες και τα Κρητικά. Το λινάρι χρησιμοποιείται επιτόπου σε επαγγέλματα εντελώς πρωτόγονα για την κατασκευή χονδροειδούς υφάσματος για το σπίτι.5 Ζωντανές μαρτυρίες αναφέρουν ακόμη μικρή παραγωγή λιναριού πριν από μερικές δεκαετίες, στην Χρυσίδα των Κυνοπιαστών αλλά και στον Αγ. Νικόλαο (πρώην Κολοκύθι), στο νότο του νησιού.

Σε ανάμνηση της παραγωγής λιναριού στην Κέρκυρα αναφέρονται σε διάφορες περιόδους, ως τις μέρες μας, το τοπωνύμιο Λιναμιά ή Λιναμιές, στη Λευκίμμη (μεταξύ Περιβολίου και Ριγγλάδων), στο Χλωμό, στους Καστελλάνους Μέσης και στους Κυνοπιάστες, όπου εκτός του τοπωνυμίου υπάρχει και σήμερα το επώνυμο Λιναράς.

Αξίζει να αναφερθεί ότι βιομηχανική επεξεργασία του λιναριού γινόταν στο εργοστάσιο ΔΕΣΥΛΛΑ στην Κέρκυρα. Το εργοστάσιο «Καννάβεως, Λίνου και Ιούτης» ιδρύθηκε το 1871 από τον Αλέξανδρο Δεσύλλα και επεξεργαζόταν καννάβι, λινάρι και γιούτα, που, κατά βάση, εισάγονταν από την Ινδία, το Πακιστάν και τις Φιλιππίνες. Η τεράστια αυτή μονάδα την εποχή της ακμής της απασχολούσε γύρω στους 1500 εργάτες. Διέκοψε τη λειτουργία της το 1982 και έκλεισε οριστικά το 1985.

Από την αρχαιότητα

Το λινάρι είναι ένα από τα αρχαιότερα φυτά που καλλιέργησε ο άνθρωπος με σκοπό την κατασκευή νημάτων για την παραγωγή υφασμάτων. Έδωσε μάλιστα, όπως αναφέρεται στα Ομηρικά Έπη6, το όνομά του στα προϊόντα που παράγονται από αυτό. Την κλωστή, το νήμα και την σινδόνα.

Πέραν, όμως, από τη χρήση του σαν κλωστικό φυτό, έγινε ιδιαίτερα γνωστό και για τις θεραπευτικές ιδιότητες των σπόρων του. Η μεγάλη σημασία αυτού του αρχαίου ιατρικού φυτού φαίνεται, άλλωστε, και από τη λατινική του ονομασία linus usitatissimus, που σημαίνει «λινάρι το χρησιμότατο».

Η ελαφρά γλυκιά γεύση τους σε συνδυασμό με την υψηλή περιεκτικότητά τους σε ωφέλιμα για την υγεία θρεπτικά συστατικά καθιστούν τους σπόρους του λιναριού μια σύγχρονη θαυματουργή τροφή, η οποία δεν θα πρέπει να λείπει από το σύγχρονο διαιτολόγιο του ανθρώπου.

Ο λιναρόσπορος και το λάδι που προκύπτει από την έκθλιψή του -το λιναρέλαιο- έχουν σημαντικές αντιοξειδωτικές ιδιότητες.

Λινάρι: Μια ξεχασμένη καλλιέργεια με μεγάλες προοπτικές

Το λινάρι (Linum usitatissimum) είναι ένα φυτό που ανήκει στην οικογένεια Linaceae. Καλλιεργούνται δύο τύποι λιναριού:

- Το λινάρι που καλλιεργείται για την παραγωγή σπόρου από τον οποίο παράγεται έλαιο. Το είδος αυτό είναι βραχύκορμο.

- Το λινάρι που καλλιεργείται για παραγωγή ινών. Το είδος αυτό είναι πιο υψηλόκορμο και με μικρότερο αριθμό διακλαδώσεων.

Το λινάρι είναι φυτό που κατάγεται από περιοχές της Ασίας και ίσως από τις Ινδίες. Η Ρωσία είναι η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα λιναριού στον κόσμο με 250-300.000 τόνους ετησίως, που αποτελεί το 25% της παγκοσμίου παραγωγής. ΄Αλλες χώρες που καλλιεργούν λινάρι είναι η Γαλλία, οι Ινδίες, η Λιθουανία.

Στην Ελλάδα η καλλιέργεια είναι μικρή και κυρίως καλλιεργείται στη Μεσσηνία, κυρίως για παραγωγή λιναρόσπορου. Το κλίμα αν και δεν ευνοεί πολύ την παραγωγή πολύ καλής ποιότητας ίνας και γι' αυτό σήμερα δεν καλλιεργείται στην Ελλάδα, το λινάρι που έχει σκοπό την παραγωγή ινών.

Πηγές:

1. Μιχάλη Χρυσικόπουλου, Πρακτωρίας Λεύχημου, ταξίδι στο χρόνο και στο χώρο, Λευκίμμη 2009, σελ. 96

2. Προσωπική μαρτυρία του Κώστα Δ. Πουλημένου, ετών 90, στους Κυνοπιάστες, στις 13 Ιουλίου 2020.

3. Μιχάλη Χρυσικόποιλου, Μοναστηριώτης Κωνσταντίνος, νοτάριος Λευκίμμης, σωζόμενες πράξεις 1506 -1516, Λευκίμμη 2010

4. Ο Ντεκόρς ήταν Γάλλος αξιωματικός Διοίκησης, προϊστάμενος της Υπηρεσίας Τροφοδοσίας του Γαλλικού στρατού στην Κέρκυρα, όπου έκανε απογραφή του αγροτικού πλούτου του νησιού, το 1917

5. Ο Αγροτικός Πλούτος της Κέρκυρας, έκδοση ΟΚΕΣΑ, Αθήνα 2000, σελ. 77

6. Ομήρου Ιλιάδα, Υ 128 και Ω 210

Και πληροφορίες από 

http://www.kolivas.de/archives/369706

Κυνοπιάστες, 1853: Πώς ενέκριναν άνοιγμα "θυρών και παραθύρων" αλλά και κατασκευή "ανωγείου επί χαμογείων"

Μερικές από τις δομές και λειτουργίες του Ιονίου Κράτους (1816 -1864, περίοδος Αγγλοκρατίας) εντυπωσιάζουν για την αποτελεσματικότητά τους ακόμη και σήμερα. Είναι δε χαρακτηριστικός ο τρόπος με τον οποίο χειριζόταν ζητήματα της καθημερινής ζωής των μικρών κοινωνιών στην ύπαιθρο Κέρκυρα, όπως είναι η προσθήκη ενός ορόφου σε ισόγεια οικοδομή ή το άνοιγμα πόρτας και παραθύρων προς την πλευρά του κοινόχρηστου δρόμου. 

Για την άσκηση αποτελεσματικής διοίκησης είχαν χωρίσει τότε, το νησί σε ενότητες.  
Η πρώτη ανθρωπογεωγραφική κατανομή, πρόγονος των δήμων που κατά καιρούς συγκροτήθηκαν, συντελέστηκε στις 18 Φεβρουαρίου 1850, όταν με κοινοβουλευτική πράξη η Ιόνιος Βουλή συνέστησε τα «Περιοχικά Επιχώρια Συμβούλια». Οι Κυνοπιάστες συμπεριλήφθηκαν στο Περιοχικό Επιχώριο Συμβούλιο Μέσης Κέρκυρας. 
Μέσα στις αρμοδιότητές των συμβουλίων αυτών ήταν και θέματα που θα τα ορίζαμε σήμερα ως πολεοδομικά τα οποία χειριζόταν στη βάση - εκτός της όποιας νομοθεσίας - και της κοινής λογικής.

Μια τριμελής επιτροπή του Περιοχικού Επιχώριου Συμβουλίου αποτελούμενη από τον Νικόδημο Δροσόπουλο, ως Πρόεδρο και τους Τμηματικούς Συμβούλους Χριστόδουλο Πουλημένο του ποτέ Εμμανουήλ και Αρσένιο Κοντό του Δημητρίου, έκανε επιτόπιο έλεγχο και αποφάσιζε με πράξη της επί του αιτήματος του πολίτη - κατοίκου του χωριού.
Ας δούμε δύο σχετικές πράξεις της επιτροπής του Περιοχικού Επιχώριου Συμβουλίου Μέσης, το 1853, επί δύο αιτήσεων του Νικολάου Σκιαδόπουλου του Αντωνίου ιδιοκτήτη κατοικίας  στους Κυνοπιάστες.

• Στην πρώτη, η Επιτροπή κάνει δεκτό το αίτημα του πολίτη "να ανοίξη μίαν θύραν και εν παράθυρον εις το οσπίτιον ονομαζόμενον Νιάχου εις την άνωθεν Κώμην" με το σκεπτικό ότι αφού "δεν κατέχει ούτε στενώνει τον Δημόσιον δρόμον του χορηγεί την ζητηθείσαν άδειαν".
• Στην δεύτερη, η Επιτροπή κάνει δεκτό το αίτημα του ιδίου "να εγείρει ανώγειον επί δύο χαμογείων" και να ανοίξει δύο παράθυρα στον Δημόσιο δρόμο και ένα παράθυρο στην πίσω πλευρά, με το ίδιο σκεπτικό.

Ο χειρισμός και των δύο υποθέσεων θα μπορούσε να λειτουργήσει και σήμερα για την αντιμετώπιση του φαινομένου αυθαιρεσιών αλλά και κατασκευών που δεν είναι σύμφωνες με τους κανόνες που ισχύουν στον παραδοσιακό οικισμό των Κυνοπιαστών.

ΕΣΤΙΑ ΚΥΝΟΠΙΑΣΤΩΝ: Αίτηση αδείας για το πανηγύρι της γιορτής της Αγία...

ΕΣΤΙΑ ΚΥΝΟΠΙΑΣΤΩΝ: Αίτηση αδείας για το πανηγύρι της γιορτής της Αγία...: «ΦΩΣ» ΑΠΟ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΣΤΟΥ ΤΩΝ ΚΥΝΟΠΙΑΣΤΩΝ ΣΤΗΝ «ΕΚΛΑΜΠΡΟΤΑΤΗ ΠΟΛΙΤΖΙΑ» ΤΗΣ ΑΓΓΛΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΠΡΙΝ ΑΚΡΙΒΩΣ 200 ΧΡΟΝΙΑ

'Έχεις μαλλιά τετράξανθα - Γυναίκες Κ. Γαρούνα, 1977

Στο Βαλανειό είν' όμορφες - Τ' αργαστήρι - Γαρδίκι 2007

ΚΕΡΚΥΡΑΪΚΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ 1994

Ο Λάμπρος Λιάβας μιλά για το βιβλίο "Τα τραγούδια της Κέρκυρας" του Στέφ. Πουλημένου

https://www.youtube.com/watch?time_continue=674&v=Rf8AQrpfVS8&feature=emb_logo

Θερμή υποδοχή για ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ καί στην Αθήνα!

Με ιδιαίτερη επιτυχία έγινε το Σάββατο 1 Φεβρουαρίου 2020, στην Αθήνα η έκτη κατά σειρά, παρουσίαση του βιβλίου του Στέφανου Πουλημένου «Τα τραγούδια της Κέρκυρας μέσα από τα λαϊκά δρώμενα και τις παραδόσεις της».

Στην εκδήλωση που διοργάνωσε ο σύλλογος Φαιάκων Ένωση, στον πολυχώρο POLIS ART, στη Στοά του Βιβλίου, στο Κέντρο της Αθήνας, κεντρικός ομιλητής ήταν ο καθηγητής εθνομουσικολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Λάμπρος Λιάβας, ευρύτατα γνωστός από την παραγωγή και παρουσίαση της δημοφιλούς εκπομπής της ΕΡΤ1, «Το αλάτι της γης».
Ο κ. Λιάβας κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον του κοινού που είχε γεμίσει την αίθουσα, περιγράφοντας με θερμά λόγια το περιεχόμενο, τη γλώσσα, την μεθοδολογία, την πληρότητα και την τεκμηρίωση της ερευνητικής δουλειάς του Στέφανου Πουλημένου, αλλά και την ποιότητα της έκδοσης του βιβλίου από τις εκδόσεις CorfuPress και εξήγησε γιατί δεν πρέπει να λείψει αυτό από κανένα κερκυραϊκό σπίτι.
Την παρουσίαση του βιβλίου χαιρέτησαν, εκτός από την πρόεδρο της Φαιάκων Ένωσης, Έφη Μαχειμάρη, ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Κερκυραϊκών Συλλόγων Αττικής (ΟΣΚΑ) Γιάννης Παργινός, η πρώην βουλευτής Φωτεινή Βάκη, η επικεφαλής της ΛΑΣΥ Ι.Ν. Αλεξάνδρα Μπαλού, ο εκπρόσωπος του Βουλευτή Σωτ. Γκίκα, Θωμάς Σούλος, η Περιφερειακή Σύμβουλος Αττικής Χρυσάνθη Αυλωνίτη, ο ομ. Καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών Στέφανος Παϊπέτης, ο ναύαρχος ε.α. Αντώνης Σουρβίνος, ο αγγειοχειρουργός Νίκος Παγκράτης, κερκυραίοι συγγραφείς και ποιητές, όπως ο Φίλιππος Φιλίππου, ο Χρήστος Δούλης, ο Κωνσταντίνος Γεωργάτος κ.ά. αλλά και πολλοί εκπρόσωποι συλλόγων Κερκυραίων της Αττικής.
Στο ξεκίνημα της εκδήλωσης, παραδοσιακά κερκυραϊκά τραγούδια απέδωσε η χορωδία Φαιάκων Ωδή, ενώ προβλήθηκε και εξάλεπτο βίντεο με αντιπροσωπευτικό δείγμα του μεγάλου πλούτου τραγουδιών της χιλιόχρονης λαϊκής μουσικής παράδοσης του νησιού.

Πατώντας το λινκ που ακολουθεί μπορείτε να δει την ομιλία του καθηγητή κ. Λάμπρου Λιάβα για το βιβλίο του Στέφανου Πουλημένου.
https://www.youtube.com/watch?time_continue=674&v=Rf8AQrpfVS8&feature=emb_logo

Καί στη Λευκίμμη

Η επόμενη παρουσίαση του βιβλίου με «Τα τραγούδια της Κέρκυρας» θα γίνει στη Λευκίμμη, στην αίθουσα εκδηλώσεων του 2ου Δημοτικού Σχολείου, στις Ριγγλάδες, το Σάββατο 22 Φεβρουαρίου 2020, στις 6.30 το απόγευμα. Την παρουσίαση διοργανώνουν η Μουσική Καλλιτεχνική Ένωση Λευκιμμαίων, η Φιλαρμονική Εταιρεία Λευκίμμης και η Χορωδία Λευκίμμης.

Η ομιλία του ιστορικού Δημ. Ζυμάρη για το βιβλίο του Στέφ. Πουλημένου "Τα τραγούδια της Κέρκυρας"

Στην εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου του Στέφανου Πενηντάρχου Πουλημένου «ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ μέσα από τα λαϊκά δρώμενα και της παραδόσεις της», στο αμφιθέατρο 1 του  Ιονίου Πανεπιστημίου, στις 22.11.2019, ένας εκ τών ομιλητών ήταν ο ιστορικός - φιλόλογος Δημήτρης Ζυμάρης (φωτο).

Το πλήρες κείμενο της ομιλίας του Δημ. Ζυμάρη έχει ως εξής:

Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί φίλοι,

Κατ’ αρχάς, επιτρέψτε μου να ευχαριστήσω τον αγαπητό φίλο Στέφανο Πουλημένο για την ευγενική του πρόσκληση να μιλήσω απόψε, ανάμεσα μάλιστα σε δυο καταξιωμένους και πολύπειρους, ειδικούς επί του θέματος, εισηγητές. Επίσης, επιτρέψτε μου να εκφράσω τη χαρά και τη συγκίνησή μου διότι μετά από πολλά χρόνια, λαμβάνω ξανά το λόγο -με άλλους όρους είναι η αλήθεια- στο αμφιθέατρο του Τμήματος Ιστορίας, όπου σπούδασα.

Για το βιβλίο θα μπορούσα να πω πάρα πολλά, διότι παρακολουθώ την σταδιακή δημιουργία του σχεδόν από το ξεκίνημά του, και διότι με τον αγαπητό Στέφανο γνωριζόμαστε πάνω από 25 χρόνια, απ’ όταν εκείνος νέος εκδότης της εφημερίδας Η Κέρκυρα Σήμερα κι εγώ ανήσυχος φοιτητής, αγωνιούσαμε, μεταξύ άλλων, για τη στέγαση του Ιονίου Πανεπιστημίου στο Π. Φρούριο… Εντούτοις, δεν επιθυμώ να σας κουράσω, γι’ αυτό θα είμαι πολύ σύντομος.

Έτσι κι αλλιώς, είναι ακατόρθωτο να μπορέσει κανείς, έστω και να θίξει, μέσα σε δέκα λεπτά, ακόμη και τα περιεχόμενα ενός βιβλίου που πραγματεύεται χιλίων χρόνων τραγούδια και δουλεύεται συστηματικά τόσον καιρό! Για αυτό, ζητώ εκ των προτέρων την επιείκειά σας.

Τεκμηριωμένη και εμπλουτισμένη συλλογή

Το βιβλίο ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ είναι ιδιαίτερα σημαντικό για πολλούς λόγους.

Κατά πρώτον, διότι έρχεται να προστεθεί ως ένας ακόμη κρίκος στη μακρά αλυσίδα των εκδοτικών προσπαθειών καταγραφής της τοπικής μας δημοτικής ποίησης. Οι Μανούσος, Ζαμπέλιος, Κοντός, Μαρτζούκος, Σαλβάνος, Μπουνιάς, Τζώρα, Πακτίτης, Χυτήρης, Κλήμης, Σγούρος, Κάντας κ.α. με τελευταίο τον αείμνηστο Σπύρο Τζήλιο, είναι κάποιοι από εκείνους που συνέλεξαν και δημοσίευσαν εντυπωσιακό υλικό, το οποίο φυσικά αξιοποιείται στο  ανά χείρας βιβλίο.

Κατά δεύτερο όμως, και κυριότερο λόγο, το βιβλίο είναι σημαντικό, διότι αυτήν την πηγαία λαϊκή ποίηση, μάς την προσφέρει σήμερα τεκμηριωμένη και εμπλουτισμένη, παρουσιάζοντάς την μ’ έναν μεθοδικό, όσο και πρωτότυπο τρόπο.

Ουσιαστικά πρόκειται για έναν πολυσύνθετο και καλά δουλεμένο τόμο 420 σελίδων, αποτελούμενο από δύο μέρη: Θα ξεκινήσω αντίστροφα, από το δεύτερο μέρος, το οποίο αποτελεί την κύρια πρωτοτυπία του βιβλίου (καθώς στις 100 σελίδες του δημοσιεύεται η μουσική καταγραφή ενενήντα μιας μελωδιών από τον γνωστό και σεμνό, πολύ αγαπητό Κερκυραίο συνθέτη Σπύρο Τσιλιμπάρη). Μάλιστα, αρκετές απ’ αυτές τις μελωδίες παίρνουν για πρώτη φορά τη μορφή μουσικού κειμένου. Όμως, δυστυχώς είμαι εντελώς αναρμόδιος να πω περισσότερα, και άλλωστε θα μιλήσει γι’ αυτό το πολύτιμο κεφάλαιο ο αγαπητός Κώστας Καρδάμης.

Προσεκτικά δομημένη σύνθεση

Θα εστιάσω, λοιπόν, στο πρώτο, 280 σελίδων, μέρος, το οποίο ξεκινά με ένα εκτενές ιστορικοκοινωνικό πλαίσιο, που μας τοποθετεί στο χώρο και στο χρόνο, παρουσιάζοντας τις ξεχωριστές συνθήκες που έζησε το νησί μας και που συνέβαλαν -εκτός των άλλων- στη διαμόρφωση των δημοτικών μας τραγουδιών.

Στη συνέχεια, παρατίθενται κατατοπιστικά στοιχεία για τον υλικό πολιτισμό, για τη γλώσσα μας, τη θρησκεία, τα ήθη και τα έθιμά μας, ενώ δίνεται ξεχωριστή έμφαση στη μουσική, στα τραγούδια και στα μουσικά όργανα.

Ακολουθούν δεκαπέντε κεφάλαια όπου δημοσιεύονται και αναδεικνύονται ισάριθμες κατηγορίες τραγουδιών: Ακριτικά, Παραλογές, νεότερα αφηγηματικά, της Αγάπης, του Γάμου, Νανουρίσματα, της Αγροτικής ζωής, της Ξενιτειάς, λαϊκοθρησκευτικά, της Αποκριάς, των Πανηγυριών, το τραγούδι του Κλήδονα, Μοιρολόγια και Χαροντικά.

Όμως, δεν πρόκειται για μια απλή συγκέντρωση και παράθεση τραγουδιών (που κι αυτή από μόνη της αποτελεί κοπιαστική εργασία). Πρόκειται για μια προσεκτικά δομημένη σύνθεση ιστορικών, λαογραφικών, φιλολογικών, ανθρωπολογικών και άλλων στοιχείων, που αναφύονται γύρω από αυτά τα τραγούδια, τα ζωντανεύουν, τα τεκμηριώνουν και μας τα προσφέρουν ως ένα ελκυστικό ανάγνωσμα και εν δυνάμει ακρόαμα. 

Πολύχρωμο και πολυεπίπεδο μωσαϊκό μνήμης κι αγάπης

Ουσιαστικά, μας προσφέρουν έναν μίτο που μας συνδέει τόσο με το κοινό αρχαιοελληνικό και βυζαντινό παρελθόν μας, το οποίο μάλιστα είναι εκπληκτικό πως επιβιώνει σε πολλά στοιχεία του βίου μας, με ιδιάιτερα αυθεντικό τρόπο. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε ότι η Κέρκυρα υπήρξε για αιώνες όριο και άκρο της βυζαντινής επικράτειας.

Όχι όμως, μόνον κάθε κεφάλαιο, αλλά και πολλά από τα τραγούδια, το καθένα ξεχωριστά, συνοδεύονται από διαφωτιστικές πληροφορίες που διαμορφώνουν ένα πολύχρωμο και πολυεπίπεδο μωσαϊκό μνήμης κι αγάπης.

Έτσι, στις σελίδες του, θα συναντήσουμε τον καταγραφέα ενός τραγουδιού που θρηνεί για τον χαμένο παράδεισο, κι εντοπίστηκε  σ’ ένα νοταριακό έγγραφο του 1616, χάρη στον δεινό ερευνητή κ. Ανδρέα Μαζαράκη, θα ακούσουμε τον Εμμανουήλ Θεοτόκη στα 1827 να σχολιάζει το «…ένστικτο της ακοής για τους σχηματισμούς τέλειων συγχορδιών…»,  όπως χαρακτηριστικά ο ίδιος τονίζει, θα δούμε μέσα από το ρομαντικό βλέμμα της Αυτοκράτειρας Ελισάβετ και του Χρηστομάνου να θαυμάζουν τις κοπέλες που τραγουδούσαν και χόρευαν κάτω από τις ελιές,  αλλά και μέσα από τη ματιά του Κερκυραίου ποιητή Μαρτινέλλη, ο οποίος καταγράφει λεπτομερέστατα σε ποίημά του ένα πανηγύρι στην ύπαιθρο Κέρκυρα του 19^ου αι. Και θα φτάσουμε ως τον Λόρενς Ντάρελ, ο οποίος περιγράφει τα ταμπουρλονιάκαρα που βλέπει κι ακούει στην Κασσιόπη, μόλις το 1937, 82 χρόνια πριν...

Όσα παραπάνω ανέφερα, αποτελούν ελάχιστα ενδεικτικά στοιχεία από την πλούσια τεκμηρίωση.

Από εκεί και πέρα όμως, αξίζει να θυμηθούμε ότι μέσα από τα τραγούδια αυτά καθαυτά, επιστέφουμε στις πηγές του νεοελληνικού λόγου. Στις ρίζες του μεγάλου δέντρου της νεοελληνικής ποίησης που έχουν ποτιστεί από τον ιδρώτα και τα δάκρυ εκατομμυρίων ανώνυμων ξωμάχων. Αυτού του ποιητικού δέντρου από το οποίο γεύτηκε τους καρπούς του ο Διονύσιος Σολωμός  κι εμπνεύστηκε το ανυπέρβλητο ποιητικό του έργο.

Φυσικοί φορείς του αρχεγόνου λόγου και των νοημάτων του

Αλλά, το στοιχείο που νομίζω πως συγκινεί περισσότερο, είναι ότι οι άνθρωποι εκείνοι, όπως επίσης όσες και όσοι διασώζουν αυτά τα ακούσματα και τα τραγουδούν ως τις μέρες μας, ουσιαστικά αποτελούν οι ίδιοι φυσικούς φορείς του αρχεγόνου λόγου και των νοημάτων του.

Γιατί τα τραγούδια δεν είναι μόνο ήχοι. Είναι Λόγος. Είναι το καθρέφτισμα της συλλογικής ψυχής, των νοοτροπιών, των φόβων, των επιθυμιών, της αγωνίας και της ελπίδας των ανθρώπων. Και όχι μόνον, αλλά εκφράζουν -στο υπόβαθρό τους- αρχαιότατες πεποιθήσεις. Για παράδειγμα, το αρχέτυπο του πολυμήχανου Οδυσσέα, επανέρχεται, μ’ έναν τρόπο, μέσα στο βιβλίο, στο σημείο που ο Γιαννάκης, «μάισας υγιός», χρησιμοποιεί την πονηριά-μεταμφίεση για να κυριεύσει το κάστρο της Ωριάς.

Και πάλι το αρχέτυπο από τη σκοπιά του πολυβασανισμένου Οδυσσέα, το συναντάμε στο τραγούδι ο Γιάννης Σκλάβος, όπου η δύναμη της νοσταλγίας οδηγεί τον σκλάβο στην απελευθέρωσή του, ύστερα από 12 ολόκληρα χρόνια στο κάτεργο.

Κι αφού πρώτα περάσει τη δοκιμασία της αναγνώρισης από τον πατέρα του (Θυμηθείτε το αντίστοιχο στιγμιότυπο μεταξύ Οδυσσέα και Λαέρτη) κατορθώνει την τελευταία στιγμή να γλιτώσει τη γυναίκα του από έναν άδικο γάμο.

Εδώ μάλιστα, το πολύ ενδιαφέρον είναι ότι δεν πρόκειται μόνον για αρχαίο μύθο, αλλά οι περιπέτειες αυτές της σκλαβιάς, επιβεβαιώνονται και από τα νοταριακά έγγραφα του 16^ου αιώνα, όταν για αρκετά χρόνια μετά την οθωμανική πολιορκία της Κέρκυρας του 1537, αναφέρονται επιστροφές στο νησί μας, ανθρώπων που τους θεωρούσαν νεκρούς. Κι όταν εκείνοι, επιτέλους, μετά από -φανταστείτε τι περιπέτειες- επέστρεφαν, έβρισκαν της συζύγους τους ξαναπαντρεμένες και το σπιτικό τους ξένο. Και τα διεκδικούσαν!

Ένα άλλο βαθύ και σκληρό τραγούδι και με πολύ ενδιαφέρουσα παρουσίαση, είναι ο Έρικκας, το οποίο αφορά το ιστορικό πρόσωπο του Ερρίκου της Φλάνδρας, του δεύτερου Λατίνου Αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης, (1206-1216). Η μυθοποιημένη ιστορία αυτού του ανθρώπου, έφτασε να τραγουδιέται από στόμα σε στόμα κι από γενιά σε γενιά από αγράμματες γυναίκες της Κέρκυρας μέχρι της μέρες μας! 800 ολόκληρα χρόνια μετά! Και μάλιστα στο τραγούδι αυτό, η δια της βίας σύζυγος του Βασιλιά, η Ελένη, με δόλο τον δολοφονεί και μετά επιστρέφει στο πατρικό της, προσφέροντας λάφυρο στον πατέρα της την κεφαλή του Ερίκκου.

Ας σκεφτούμε, για μια στιγμή, πόσα νοήματα για τις προαιώνιες  σχέσεις των  ανθρώπων από ανθρωπολογική αλλά και ψυχαναλυτική ακόμα σκοπιά μπορούν να αναπτυχθούν γύρω από αυτό το αφήγημα και μόνον! Δυστυχώς, λόγω χρόνου δεν μπορώ να σας πω περισσότερα για αυτό το συναρπαστικό ταξίδι που εναπόκειται στον καθένα μας να επιχειρήσει, με σταθμό και αυτό το βιβλίο, στο οποίο διαπιστώνει κανείς έναν ιδιαίτερο  τρόπο παρουσίασης, διότι συχνά ενέχει και τον χαρακτήρα του έγκυρου δημοσιογραφικού λόγου.

Γιατί, όσοι ξέρουμε τον Στέφανο, θα τον δούμε συχνά στο βιβλίο του να αναζητά μια κρυμμένη πληροφορία και να μας περιγράφει με κρυφή ικανοποίηση τη διαδικασία μιας μικρής ανακάλυψης.

΄Υμνος στη δύναμη της συλλογικότητας

Κλείνοντας, θέλω μόνον να τονίσω δυο ακόμη στοιχεία. Το πρώτο είναι ο ύμνος στη δύναμη της συλλογικότητας. Αυτήν άλλωστε, προτάσσει και ο ίδιος ο συγγραφέας, στη συγκινητική αλλά και ουσιαστική αφιέρωση του: «στη μνήμη όλων όσοι έπλασαν, τραγούδησαν, συνόδευσαν με τα μουσικά τους όργανα, χόρεψαν, ερεύνησαν, κατέγραψαν και διέσωσαν τα τραγούδια της χιλιόχρονης λαϊκής μουσικής παράδοσης της Κέρκυρας». Με την αφιέρωση αυτή, ο Στέφανος τιμά ακριβώς τη μνήμη δεκάδων γενεών των προγόνων μας, που αν και ανώνυμοι, συνδιαμόρφωσαν την πεμπτουσία του λαϊκού λόγου, στην πιο αυθεντική συλλογική και κοινωνική του διάσταση.

Και το δεύτερο στοιχείο, είναι ο ύμνος της  βιωματικής σχέσης (που από ό,τι μόλις είδαμε, διατηρείται αρκετά ισχυρή), και της αγάπης. Αγάπης οποιασδήποτε μορφής. Ερωτικής, συγγενικής, φιλικής, εν τέλει της αγάπης ως θεμελιώδες κίνητρο ζωής και δημιουργίας. Αυτή η αγάπη είναι η δύναμη που αναμφίβολα οδήγησε τον Στέφανο, όπως κι αρκετούς άλλους ευαίσθητους ανθρώπους να συγκεντρώσουν αντίστοιχο λαογραφικό υλικό.

Διότι, εκτός από τους ανώνυμους δημιουργούς, υπάρχουν και αρκετοί επώνυμοι Κερκυραίοι που τους αξίζει μια ξεχωριστή τιμή, καθώς συνέλεξαν αξιολογότατο υλικό, αλλά για διάφορους λόγους δεν κατόρθωσαν να το δημοσιεύσουν…  

Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, ο καθένας μας ως άτομο, αλλά και ως εκπρόσωπος του φορέα στον οποίον πιθανόν μετέχει, οφείλουμε να συμβάλουμε στην ανάδειξη όλων αυτών των στοιχείων που περιμένουν τη σειρά τους να αναβιώσουν.

Ένας από τους αυτοδίδακτους λαογράφους, ήταν ο αείμνηστος Σπύρος Α. Χανδρινός, πολύ αγαπημένος μου φίλος, άνθρωπος με σπάνια ποιότητα, που αφιέρωσε τη ζωή του και την καταξίωσε, με την καταγραφή των τραγουδιών και πολλών άλλων παραδόσεων των Αυλιωτών, του χωριού μου.

Επιτρέψτε μου, λοιπόν, να αφιερώσω την αποψινή μου εισήγηση, ως ελάχιστο φόρο τιμής στη μνήμη του.

    Σας ευχαριστώ πολύ!